Gezondheid & Welzijn

Je eierstokken blijven veranderen na de overgang

· 6 min leestijd

Je denkt waarschijnlijk dat je eierstokken na de overgang hun werk hebben gedaan en verder stil liggen. Nieuw onderzoek van Northwestern University en het Buck Institute for Research on Aging laat iets anders zien: eierstokken blijven tot op hoge leeftijd veranderen, ook decennia na je laatste menstruatie. En een tweede studie wijst erop dat de eierstok mogelijk al jaren eerder begint te verouderen dan we altijd dachten.

Dat is relevant omdat je eierstokken meer doen dan eicellen produceren tot je er geen meer hebt. Ze maken hormonen die je botten, hart en hersenen beïnvloeden, en die functie stopt niet van de ene op de andere dag zodra de overgang begint. Juist daarom kijken onderzoekers nu preciezer naar wat er in dat weefsel gebeurt, zowel vlak voor als lang na die overgang.

Wat onderzoekers in 28 eierstokken ontdekten

Voor de studie, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Aging Cell, onderzochten Francesca Duncan (Northwestern University) en Birgit Schilling (Buck Institute for Research on Aging) weefsel van 28 vrouwen tussen de 50 en 75 jaar. Ze brachten duizenden eiwitten in het ovariumweefsel in kaart en zagen een duidelijk patroon: bij de jongste vrouwen in de groep overheersten eiwitten die structuur geven aan het weefsel, bij de oudste vrouwen juist eiwitten die horen bij ontsteking en afbraak. Het grootste verschil zat tussen vrouwen in hun vijftiger jaren en vrouwen van 70 jaar en ouder.

Duncan vat de bevinding kernachtig samen: "Is de eierstok de kanarie in de kolenmijn bij vrouwen?" Schilling voegt toe dat de eierstok "niet alleen een voortplantingsorgaan is." Opvallend: sommige eiwitten die eerder gelinkt werden aan eierstokkanker kwamen vaker voor in oudere eierstokken, vooral bij vrouwen in hun zestiger jaren. Al het onderzochte weefsel zag er volgens de onderzoekers normaal en kankervrij uit, dus wijzen de eiwitten volgens hen eerder op gedeelde biologische processen dan op een ziekte.

Bij muizen begint het al veel eerder

Een tweede, los onderzoek van de Broad Institute of MIT and Harvard, gepubliceerd in Nature Aging, laat zien dat verouderingssignalen in de eierstok optreden ruim voordat een muis haar vruchtbare periode achter de rug heeft. Onderzoeksleider Hattie Chung en haar team brachten 22 muizeneierstokken in kaart, goed voor 358 eicellen, 668 follikels en 236 corpora lutea. De cellen die normaal de ontwikkeling van follikels, de eisprong en de opbouw van weefsel coordineren, raakten uit de pas, en het immuunsysteem werd actiever met meer ontstekingssignalen en rommelig weefsel als gevolg.

Chung benadrukt dat de eierstok meer doet dan eicellen leveren: "Het heeft zoveel belangrijke hormonale functies naast de voortplanting." Belangrijk om te weten: dit onderzoek is gedaan bij muizen, niet bij mensen, en haar team werkt inmiddels samen met gynaecologen van Yale om ook menselijk weefsel te bestuderen. Je kunt de uitkomst dus niet zomaar naar je eigen lijf vertalen, maar het past wel in een groter beeld. De eierstok lijkt geleidelijker en vroeger te veranderen dan we lang aannamen.

Waarom dit precies nu aandacht krijgt

Deze twee studies verschijnen in een jaar waarin ook buiten de wetenschap een verschuiving zichtbaar wordt. Brancheorganisaties binnen de wellnessindustrie noemen 2026 het jaar waarin vrouwengezondheid een eigen plek krijgt binnen onderzoek naar een lang en gezond leven, in plaats van dat vrouwen protocollen krijgen die oorspronkelijk voor mannen zijn ontwikkeld. Dat is niet voor niets: veel kennis over verouderende organen komt van onderzoek bij mannen, terwijl vrouwenlichamen op meerdere punten anders verouderen. Wie de laatste tijd meer wil weten over die hormonale verschillen, kan ook terecht bij ons artikel over waarom migraine vrouwen vaker treft dan mannen, waarin hormonen eveneens een hoofdrol spelen.

Wat je hiermee kunt doen

Dit onderzoek betekent niet dat je morgen iets anders moet doen. Er bestaat nog geen behandeling die op basis van deze bevindingen je eierstokken jonger houdt, en de onderzoekers zijn zelf voorzichtig met conclusies. Wat je wel kunt doen, is je eigen lichaam serieus nemen in de jaren voor en na de overgang. Steeds meer vrouwen laten daarom preventief hun bloedwaarden checken, iets waar we uitgebreider op ingaan in ons artikel over waarom vrouwen hun bloed laten testen. Ook kan het slim zijn om beter te letten op signalen die je lichaam al veel eerder geeft, zoals schommelingen die horen bij cycle syncing en je hormooncyclus. Hoe eerder je patronen in je eigen lichaam herkent, hoe makkelijker het wordt om bij klachten op tijd aan de bel te trekken. Denk aan onregelmatige cycli die ineens anders aanvoelen dan je gewend bent, aanhoudende vermoeidheid die niet overgaat met meer slaap, of stemmingswisselingen die zwaarder zijn dan de bekende voor-de-menstruatie-dip. Niet elk signaal betekent meteen iets, maar het is wel de moeite waard om het te laten checken bij je huisarts, zeker als meerdere dingen gelijktijdig veranderen.

Dit verandert hoe je naar de overgang kijkt

Lange tijd gold de overgang als een soort eindstation: je eierstokken stoppen, en daarmee is het verhaal verteld. Deze twee onderzoeken laten zien dat het ingewikkelder is. Je eierstokken blijven na de overgang biologisch actief en blijven zich aanpassen, en de veranderingen die daaraan voorafgaan beginnen mogelijk eerder dan je zou verwachten. Dat is geen reden tot ongerustheid, wel een reden om de overgang niet als eindpunt te zien, maar als een fase waarin je lichaam nog volop verandert, en dus ook volop aandacht verdient.

F
Geschreven door Femke Aalbers Hoofdredacteur

Femke begon met bloggen tijdens haar studententijd in Groningen, toen ze een dagboek bijhield over het combineren van studie, bijbaantjes en een sociaal leven zonder gek te worden. Dat eerlijke, herkenbare schrijven sloeg aan en groeide uit tot een carrière als lifestyle-redacteur. Ze schrijft over alles van mode en beauty tot gezondheid en wonen, altijd met de toon van een goede vriendin die je eerlijk advies geeft. Ze is niet bang om te delen wanneer iets niet werkt en vindt dat eerlijkheid belangrijker is dan perfectie. Haar guilty pleasure: reality-tv kijken met een gezichtsmasker op.